Thị trường lao động đầu năm 2026 đang chứng kiến những chuyển dịch mạnh mẽ: Từ sức ép công nghệ AI, những thay đổi quan trọng trong chính sách BHXH đến nghịch lý "thừa người thiếu việc" ở phân khúc tay nghề cao.
Thị trường thiếu nhân lực có tay nghề
Thị trường lao động đang thiếu nghiêm trọng nhân lực có tay nghề, trong khi lao động phổ thông lại dư thừa. Doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng và thi công công trình cao cấp tại Hà Nội khó tuyển thợ kỹ thuật lành nghề dù mức lương hấp dẫn, thậm chí trả tới 1,5 triệu đồng/ngày cho hạng mục khó nhưng vẫn thiếu người. Nhiều công ty phải xoay tua nhân sự giữa các công trình và thuê lại lao động từ đơn vị khác để bù đắp khoảng trống. Tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, tháng 1/2026 có khoảng 40.000 vị trí tuyển dụng, trong đó nhu cầu lao động có bằng cấp chiếm hơn 50%, nhưng phía ứng tuyển chủ yếu là lao động phổ thông không bằng cấp. Thực trạng lệch pha cung - cầu này khiến doanh nghiệp không thể mở rộng sản xuất, hoạt động dưới công suất và tăng chi phí tuyển dụng, trong khi lao động phổ thông đối mặt thất nghiệp cao, thu nhập bấp bênh và gia tăng lao động phi chính thức.
Theo Báo Lao động
4 quy định bảo hiểm xã hội thay đổi từ năm 2026
Từ năm 2026, 4 quy định bảo hiểm xã hội thay đổi theo lương tối thiểu vùng mới (Nghị định 293/2025/NĐ-CP):
- Căn cứ đóng BHXH: Tăng theo lương tối thiểu vùng (Vùng I: 5.310.000đ, II: 4.730.000đ, III: 4.140.000đ, IV: 3.700.000đ/tháng), áp dụng cả lương giờ.
- Chế độ thai sản: Tăng mức trợ cấp (100% bình quân 6 tháng lương đóng BHXH trước nghỉ).
- Trợ cấp thất nghiệp: Trần tối đa tăng theo 5 lần lương tối thiểu vùng mới (60% bình quân 6 tháng đóng BHTN).
- Lương ngừng việc: Không thấp hơn lương tối thiểu vùng trong trường hợp lỗi người khác hoặc nguyên nhân khách quan.
Theo Báo Tin tức
Người lao động chịu áp lực trước AI
Thị trường lao động Việt Nam năm 2026 ổn định bề mặt nhưng có sự lệch pha cung – cầu, với 53,8% người lao động giữ nguyên vị trí 12 tháng qua, trong khi 48,7% cân nhắc cơ hội mới và 77% doanh nghiệp dự kiến tuyển thêm nhân sự. Gen Z dẫn đầu xu hướng dịch chuyển, với 32,8% đang tích cực tìm việc và sẵn sàng chuyển ngay nếu đề nghị hấp dẫn. Người lao động ưu tiên môi trường làm việc lành mạnh, cân bằng hơn tiền lương (76,9%), thậm chí chấp nhận giảm thu nhập 1-10% (60,8% Gen Z), song lo ngại AI làm suy giảm kết nối con người (64%) dù 36% lạc quan và 80% đã tự dùng công cụ AI trong công việc. Doanh nghiệp gặp khó trong tuyển dụng vì 54% chưa đáp ứng kỳ vọng thu nhập của ứng viên, chuyển sang ưu tiên kỹ năng thích nghi, sáng tạo, quản trị cảm xúc bên cạnh thành thạo AI cơ bản.
Theo Báo Lao động
Lao động trẻ đánh đổi an sinh
Những năm gần đây, nhiều lao động trẻ chủ động rời việc làm chính thức để chuyển sang hình thức linh hoạt, tự do, nhằm tăng thu nhập trước mắt nhưng đánh đổi quyền lợi an sinh xã hội dài hạn. Họ thường không tham gia BHXH, BHTN, BHYT, dẫn đến tự gánh chi phí ốm đau, tai nạn, mất việc, như trường hợp chị Lê Kim Anh nghỉ giáo viên (lương 9,5 triệu đồng/tháng) để buôn bán, rồi tiêu hết một nửa tích lũy cho phẫu thuật u xơ tử cung do thiếu bảo hiểm. Lao động linh hoạt phải làm việc cường độ cao nhưng thu nhập bấp bênh, khó tích lũy, và khi tuổi cao hoặc sức khỏe giảm, khó quay lại thị trường chính thức do thiếu kỹ năng, kinh nghiệm công nhận. Xu hướng này gây nguy cơ đứt gãy an sinh xã hội, không có lương hưu, trợ cấp khi về già, làm suy yếu quỹ an sinh khi số người đóng giảm nhưng nhu cầu hỗ trợ tăng, trở thành gánh nặng xã hội.
Theo Báo Lao động
Doanh nghiệp FDI lương, thưởng tăng mạnh
Doanh nghiệp FDI tại Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Phòng ồ ạt tuyển lao động đầu 2026 do đơn hàng tăng, như Crystal Martin cần 300 công nhân may (dự kiến 2.500 sau Tết), thu nhập bình quân 12,8 triệu đồng/tháng, lương cơ bản tăng từ 5,8 lên 6,2 triệu đồng, thưởng tới 8 triệu đồng/người. Seojin Vina tuyển 2.300 lao động phổ thông, Pegatron 5.000, TOTO 400; Bắc Ninh cần 180.000 lao động/năm (80-85% phổ thông, điện tử-may mặc). Nới tuổi tuyển (nam 55, nữ 50), thưởng giới thiệu 700.000 đồng/người, hỗ trợ nhà 4,5 triệu đồng, đào tạo miễn phí, phúc lợi ổn định. TP.HCM: 33% DN dự báo sản xuất Q1/2026 tốt hơn, 77% FDI lạc quan; Hà Nội tập trung bán buôn-chế biến-xây dựng-vận tải. DN ưu tiên giữ chân bằng phúc lợi, đào tạo tại chỗ thay tuyển ồ ạt.
Theo Thời báo Ngân hàng
Thị trường lao động 2026 không thiếu cơ hội, nhưng chỉ dành cho những ai sẵn sàng "nâng cấp" bản thân trước làn sóng AI và biết cách bảo vệ tương lai bằng các trụ cột an sinh bền vững.