Bước sang cuối năm 2025 – đầu 2026, thị trường lao động Việt Nam đang đi qua một giai đoạn mà nhiều người đi làm gọi tên rất thẳng thắn: “mất mùa thưởng Tết”.
Từ các khảo sát thị trường nhân sự của Anphabe, có thể thấy rõ: đây không còn là cảm nhận cá nhân, mà là một xu hướng có dữ liệu hậu thuẫn.
1. Bức tranh thực tế: Vì sao thưởng Tết 2025 trở nên “mong manh”?
Ba tín hiệu lớn đang cùng lúc tác động lên thu nhập người lao động:
-
Làn sóng tinh gọn & layoff chưa dừng hẳn: Khoảng 15% doanh nghiệp cho biết vẫn có kế hoạch cắt giảm hoặc tái cấu trúc nhân sự trong 12 tháng tới.
-
Ngân sách 2026 tiếp tục bị thắt chặt: Doanh nghiệp ưu tiên phòng ngừa rủi ro hơn là mở rộng.
-
“Tối ưu hiệu quả – gia tăng hiệu suất” trở thành mệnh lệnh sống còn: Không chỉ làm đủ việc, mà phải tạo ra giá trị rõ ràng, đo được.
Hệ quả dễ thấy nhất: quỹ thưởng 2025 mỏng đi đáng kể. Thậm chí, với không ít người lao động, việc “còn việc để làm” hay “nhận lương đúng ngày” đã được xem như… một dạng thưởng.
Trong bối cảnh đó, cảm giác hụt hẫng, thất vọng khi nhận thưởng thấp là điều hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, từ góc nhìn nhân sự, quyết định nghỉ việc chỉ vì thưởng Tết thấp lại là một trong những quyết định rủi ro nhất nếu không được soi chiếu kỹ lưỡng.
2. Trước khi nghỉ việc, hãy dành 10 phút làm một việc quan trọng: SOI LẠI MÌNH
Thay vì hỏi “Công ty có đối xử công bằng với tôi không?”, hãy bắt đầu bằng câu hỏi khó hơn nhưng cần thiết hơn: “Tôi đang bị ép giá hay chính tôi đang ảo giá?”
CHECKLIST 1: Dấu hiệu bạn đang bị “ÉP GIÁ”
(Vấn đề nằm ở doanh nghiệp)
Bạn có thể đang bị trả thấp hơn giá trị thực nếu nhiều dấu hiệu sau cùng lúc xảy ra:
- Doanh thu doanh nghiệp vẫn tăng trưởng tốt (>20%) nhưng thưởng giảm mạnh, không có truyền thông hay giải thích minh bạch.
- Bạn đang gánh thêm 2–3 đầu việc của người đã nghỉ, nhưng tổng thu nhập cả năm không đổi.
- Bạn mang về doanh số/dự án có số liệu rõ ràng, nhưng khi review cuối năm thì… thành tích không được ghi nhận.
- Lương cứng của bạn thấp hơn 20–30% so với mặt bằng thị trường, dựa trên các báo cáo lương uy tín
Nếu bạn “tick” nhiều vào nhóm này, vấn đề không nằm ở nỗ lực cá nhân, mà nằm ở cách doanh nghiệp phân bổ và ghi nhận giá trị.
CHECKLIST 2: Dấu hiệu bạn đang “ẢO GIÁ”
(Vấn đề nằm ở chính bạn)
Ngược lại, hãy thành thật nếu bạn thấy mình rơi vào những tình huống sau:
-
Doanh nghiệp lỗ hoặc doanh thu giảm, dòng tiền căng là thực tế ai cũng nhìn thấy.
-
Bạn làm việc chăm chỉ nhưng chủ yếu là việc lặp lại, ít sáng kiến hoặc giá trị gia tăng.
-
Tinh thần làm việc cầm chừng, bản thân cảm thấy “mất lửa”.
-
Bạn không thực sự tự tin có thể deal được mức lương cao hơn cho cùng vị trí ở doanh nghiệp khác.
Khi đó, thưởng thấp không hẳn vì công ty “bạc”, mà vì giá trị bạn tạo ra chưa tăng tương ứng với kỳ vọng thu nhập.
3. ĐI hay Ở: Không có đáp án đúng cho tất cả, chỉ có đáp án đúng cho bạn
Câu hỏi cốt lõi không phải là “Nghỉ hay ở?”, mà là: “Thưởng thấp vì công ty ép hay vì năng lực mình chưa tới?”
Nếu bạn thuộc nhóm bị ép giá: RA ĐI, NHƯNG PHẢI CÓ CHIẾN LƯỢC
- Đừng nghỉ ngay trong cảm xúc: Cơ hội tốt trong giai đoạn này không nhiều. Nghỉ việc khi chưa có phương án thay thế là tự đẩy mình vào thế yếu.
- Hãy deal sòng phẳng trước khi rời đi: Mang theo số liệu, kết quả, đóng góp cụ thể vào buổi review. Nếu thưởng tài chính chưa thể cải thiện, hãy đề xuất thưởng phi tài chính (làm việc tại nhà, khóa học, chức danh, phạm vi trách nhiệm mới).
- Chỉ nộp đơn khi đã cầm Offer Letter: Đây là nguyên tắc sống còn trong thị trường lao động biến động.
Nếu bạn thuộc nhóm chưa đủ tốt: Ở LẠI VÀ “NẰM GAI NẾM MẬT”
- Chấp nhận sự thật: Nhảy việc lúc này rất dễ rơi vào vòng lặp “năng lực không đổi – rồi lại thất vọng”.
- Chiến thuật 3 tháng (Q1/2026): Đặt mục tiêu rõ ràng phải có quick win – dự án khó, kết quả đo được, impact nhìn thấy.
- Học cách “bán mình”: Làm được nhưng không nói được thì giá trị vẫn bằng 0 trong mắt tổ chức. Đừng để sếp phải đoán bạn đang đóng góp điều gì.
4. Thông điệp quan trọng nhất cho người đi làm năm 2026
Lương thưởng là ngắn hạn. Năng lực kiếm tiền (earning capacity) mới là bảo hiểm trọn đời.
Một năm thưởng thấp không định nghĩa sự nghiệp của bạn. Nhưng không nâng cấp năng lực trong nhiều năm liên tiếp thì chắc chắn sẽ trả giá.
Thay vì chỉ hỏi: “Năm nay thưởng bao nhiêu?”, hãy bắt đầu hỏi:
- Giá trị thị trường của tôi đang tăng hay giảm?
- Nếu rời công ty hôm nay, tôi có gì để thương lượng?
Trong một năm mà “bánh chưng có thịt hay không” vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ, người đi làm tỉnh táo nhất không phải là người thưởng cao nhất mà là người hiểu rõ mình đang đứng ở đâu và cần làm gì tiếp theo.
